amnestywgleiden@gmail.com

The president: gescheiden werelden in gedwongen contact

 

Maandag 11 januari 2016 vertoonde Movies That Matter de speelfilm The President van Mohsen Makhmalbaf. Na een staatsgreep probeert een dictator het vege lijf te redden. Als loyaal gewaande troepen op het vliegveld zich tegen hem keren, probeert hij de kust te bereiken. Daar zal een boot hem op een afgesproken plek ophalen. Vanuit zijn buitenlandse residentie kan hij werken aan zijn terugkeer.

 

   

Foto's: Miguel Chambel

 

De film heeft trekken van een Shakespeariaans drama, tot en met de slotbeelden van een zandkasteel dat door de golven wordt weggespoeld, maar ook een liefdesverhaal naar Oosterse snit komt voorbij. Een van de thema's is verblinding (of ook: wegkijken). Dat begint in de eerste scènes. Gezeten in zijn zetel in het paleis ondertekent de president routineus enkele executiebevelen voor 'terroristen'. Ondertussen ontzegt hij liefdevol zijn bedelende kleinzoon het genot van een ijsje - opa let op diens suikerspiegel.

 

Die kleinzoon representeert zelf onbedoeld bepaalde waarden, die regisseur Makhmalbaf hiermee mogelijk suggereert 'natuurlijk' te zijn. Zo speelt de jonge knul veel liever met Maria - de hem van overheidswege toegewezen danspartner - dan dat andere 'spel' te doen, waarin hij de toekomstige president is en met 'zijne Koninklijke hoogheid' wordt aangesproken. Ook later met zijn opa in de grauwe wereld van een steenverwerkingsfabriek beland en stenen torsend naar een lopende band, lijken het statusverlies en de afgedragen kleren waarin hij nu gestoken is hem weinig te deren - 'Maria' zet hem in beweging, dit keer herkend in een fabrieksmeisje. 

 

 

 

Het wegkijken van de president is meer een bewust ondernomen activiteit. Vage algemene woorden helpen daarbij. Gedwongen verkerend onder de bevolking die onder hem te lijden heeft gehad, zijn zijn gemakkelijke voorstellingen van zaken moeilijker vol te houden. Zijn kleinzoon vraagt hem er onschuldig vasthoudend naar: waarom zijn de mensen tegen de president?

 

The President is gesitueerd in een niet nader omschreven land maar verwijst naar diverse recente dictators. Tegelijk ontbreekt in de film nog internet. Na de film haalde moderator Honorata Mazepus in gesprek met Marlies Glasius, hoogleraar internationale betrekkingen aan de faculteit politicologie van de Universiteit van Amsterdam, de thematiek naar hedendaagse vormen van autoritair bewind. Ze stelde diverse vragen over hoe autoritaire leiders in deze tijd steun bij de bevolking proberen te behouden of afdwingen. Ook het publiek deed geanimeerd mee.