amnestywgleiden@gmail.com

Drone - moordpraktijken VS voorlopig nog boven de wet

 Foto's: Miguel Chambel

 

Maandag 14 december 2015 vertoonde Movies That Matter de documentaire Drone (2014) van regisseur Tonje Hessen Schei, over de targeted and signature killings met drones door de Verenigde Staten in Pakistan.

 

De mooie precisiewoorden 'targeted' en 'signature' ten spijt gaat het overwegend om burgerslachtoffers, verbloemd in de statistieken doordat de VS voor Pakistani het principe hanteren van 'schuldig tenzij anders bewezen'. Zo worden veel burgerslachtoffers ten onrechte tot 'terroristen' gerekend.

 

Drone onthult het leed en onrecht Pakistani aangedaan. Maar niet alleen nabestaanden en mensenrechtenadvocaten komen aan het woord, ook jonge dronepiloten, gerekruteerd vanuit de gamewereld, en een dronefabrikant (die zijn apparaat oorspronkelijk maakte als hulpmiddel voor tonijnvissers).

 

 

 

                                                              levendige discussie

 

De dronetechnologie ontwikkelt zich sneller dan het internationaal recht. Daardoor is het nog altijd onduidelijk wanneer de inzet van drones legitiem is. De VS doet zijn uiterste best niet bij te dragen aan duidelijkheid door drone-operaties stug onder de verantwoordelijkheid van de geheime civiele dienst CIA te rangschikken, al voert de Amerikaanse luchtmacht de operaties uit. Advocaten betichten de VS echter van oorlogsmisdaden en moord.

 

Met het scheppen van de mogelijkheid om massaal, onzichtbaar en onkwetsbaar van grote afstand te doden verandert dronetechnologie de aard van oorlogvoering. De documentaire legt een relatie tussen de historische trend van steeds toenemende fysieke afstand van de schutter tot zijn doel en het gemak van dehumanisering.

 

Een van de gefilmde dronepiloten is een spijtoptant. Hij ontwikkelde PTSS, Posttraumatische Stressstoornis, maar vroeg al om hulp voor die diagnose gesteld was. Het Amerikaanse leger gaf hem die niet. Ja, hij kon het krijgen maar zou vanaf dan ook als veiligheidsrisico worden beschouwd. Een andere optie was hulp van de legerkapelaan. Die kwam niet verder dan "Het is deel van Gods plan". Deze piloot heeft meer dan 1600 doden op zijn conto.

 

Een andere ex-piloot vertelt hoe hij van de wereld van games in de werkelijke van mensen doden rolde. In zijn geval hing op een bepaald moment demonstratief een poster van een inslaand vliegtuig van 9/11 in zijn werkruimte. En het werkte: voor een deel ging hij zijn doelen zien als 'terroristen' die het verdiend hadden om door hem te worden opgeruimd.

 

Maar niet alle drone-piloten hebben psychische problemen, hoewel het zeker psychisch belastend is om 's ochtends vrouw, kinderen en hond goedendag te zeggen en in de auto naar je werk te gaan, daar een dag over leven en dood te beschikken, bijvoorbeeld een bruiloft te beschieten omdat zich in het gezelschap 1 kennelijke terrorist bevindt, de deur achter je dicht te trekken en thuis weer blij door de hond besprongen te worden en de kinderen over school te horen vertellen.

 

Maar dat geldt het meest voor degenen die de trekker overhalen. Collega's die deelnemen aan het besluitvormingsproces van doden hebben er veel minder last van, is de ervaring van de piloot met PTSS.

 

Frank Slijper, beleidsadviseur veiligheid en ontwapening van vredesorganisatie PAX, gaf na afloop deskundig commentaar op de in de documentaire aangesneden ethische en juridische kwesties. Helaas betekent deskundigheid niet invloed. Slijper kon weinig positief nieuws brengen. Vanwege de medeplichtigheid van vele landen aan de drone-moorden, bijvoorbeeld door het leveren van gegevens waarop de VS vuur-beslissingen / keuze van doelen baseren - ook Nederland is betrokken - en de suprematie van de VS, staan de VS de facto boven de wet en verklaren eigenmachtig de hele wereld hun oorlogsterrein. Wie gaat ze tegenhouden?

 

Ook gaan de technologische ontwikkelingen zo snel dat tegen de tijd dat drone-inzet juridisch meer gereguleerd zal zijn, al weer een volgende generatie automatische wapens operationeel is. Enige lichtpuntje bij deze killer robots is dat op dit moment in VN-verband al discussie over hen wordt gevoerd en al meer consensus is bereikt dan ooit over drones.