amnestywgleiden@gmail.com

'In Your Arms': einde en nieuw begin

Suzanne van de Vathorst vertelt over haar vak

Foto's: Mike de Windt

 

Maandag 9 januari 2017 vertoonde Movies That Matter on Tour in het Kijkhuis In Your Arms, debuutfilm van de Frans-Deense regisseur Samanou Acheche Sahlstorm. Sahlstorm werkte jaren samen met regisseur Lars von Trier. De film vertelt het verhaal van Niels en Maria.

 

Op het oog is het verhaal van Niels leidend. Hij, eind dertig, lijdt onder een progressieve spierziekte en heeft een korte levensverwachting. Niels' fysieke achteruitgang is voorbij het punt dat hij nog aanvaardbaar vindt, en het zal alleen maar erger worden. Niels wil vrijwillig een einde aan zijn leven maken.

 

Maria is een van de verpleegkundigen in het verpleeg-/revalidatiehuis waar Niels een kamer heeft. Ze is nog niet hersteld van de klap van het vertrek van haar geliefde. Ze heeft verder geen vrienden, en houdt niet overmatig van zichzelf. Haar werk is zeer belangrijk voor haar, hoewel ze soms twijfelt of het enig verschil maakt in de levens van de patiënten/bewoners.

 

De levens van Niels en Maria lopen een korte periode intenser samen op wanneer ze hem vergezelt op zijn Laatste Reis naar een levenseindekliniek in Zwitserland. .Niels' moeder heeft Niels geholpen de aanvraag in te dienen maar is emotioneel niet in staat hem te begeleiden op die reis.

 

Niels’ broer Thomas scheldt Niels uit voor egoïst, die niet stilstaat bij wat zijn besluiten voor anderen betekenen. Thomas heeft merkbaar moeite, wellicht ook morele, met Niels' aanstaande verscheiden.

 

En zo nemen broer en moeder van Niels afscheid op het treinperron. Maria reist mee op vrijwillige basis, niet beroepshalve.

 

Gedurende hun reis behandelt Niels Maria minder als verzorgende dan als gelijke, van wie hij dus ook dingen vindt. Subtiliteit is niet zijn kracht. Hij neemt geen genoegen met Maria's ontwijkende antwoorden op zijn vragen, die soms impertinent zijn, en provoceert Maria's zorgende kant, die ook een manier lijkt te zijn om zich als persoon te kunnen verstoppen.

 

Wellicht koesterde Maria bij vertrek de fantasie Niels onderweg op andere gedachten te kunnen brengen.

 

De nodige confrontaties volgen, die beiden echter ook nader tot elkaar brengen.

 

Maria en Niels tijdens een tussenstop in Hamburg

 

Na afloop gaf Suzanne van de Vathorst, bijzonder hoogleraar 'Kwaliteit van de laatste levensfase en van sterven' namens de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) commentaar bij de film.

 

Met een technische bril op deed het haar deugd dat de film de werkelijkheid van een levenseinde via het drinken van een giftige cocktail medisch correct uitbeeldde. Veel films rond dit thema bevatten feitelijke onjuistheden.

 

En als filmliefhebster waardeerde zij dat de film veel aan de verbeelding van de toeschouwer overlaat. Films over dit onderwerp zetten nogal eens het drama aan of leggen subtiel een mening op.

 

In haar commentaar op Niels' einde werd al snel duidelijk waarom Niels van Denemarken naar Zwitserland moest reizen. In verreweg de meeste landen ter wereld zijn euthanasie en hulp bij vrijwillig levenseinde bij wet verboden en worden moreel afgekeurd, waarbij in sommige landen euthanasie moreel anders wordt beoordeeld dan hulp bij een vrijwillig levenseinde.

 

Nederland, België en Canada zijn enkele van de uitzonderingen, landen met een wettelijke regeling, die overigens per land verschilt. Sommigen zien deze landen als inspirerende voorbeelden, anderen gruwen van de praktijken aldaar.

 

  

 

Van de Vathorst beantwoordde enkele vragen van moderator en publiek. Een aantal bezoekers deelde eigen ervaringen. Niet alle waren positief. Zo meende de moeder van een bezoeker heldere afspraken met haar huisarts gemaakt te hebben, die ze om de paar jaar herbevestigde. Maar toen puntje bij paaltje kwam wilde de huisarts niet meewerken. De zoon moest toezien hoe zijn moeder in het ziekenhuis enkele dagen pijn leed alvorens ze alsnog morfine toegediend kreeg.

 

Van de Vathorst betreurde de gang van zaken. Ze vertelde dat zij en collega's veel investeren in de opleiding van artsen en verpleegkundigen. Ook artsen hebben soms onjuiste opvattingen. Zo menen sommigen dat morfine toedienen hetzelfde is als euthanasie plegen. De kennis van de werking van morfine is inmiddels echter zo toegenomen, dat de dosering fijn kan worden afgesteld en morfine nu pijnstiller is, niets meer of minder.

 

Aan de bar na afloop vertelden twee internationale bezoekers, de een Italiaan, de ander Poolse, dat ze het een verfrissende ervaring hadden gevonden het onderwerp nu eens op een 'humanistische' manier besproken te hebben zien worden. In Polen en Italië ligt het onderwerp nog zo in de taboesfeer dat een open gesprek niet mogelijk is.

 

De ruim dertig bezoekers waardeerden de film gemiddeld met een 8,3 en het nagesprek met een 7,3.

 

Enkele leden van het publiek betreurden op het evaluatieformulier dat het nagesprek in het Engels werd gehouden. Dat is jammer. Voor aanvang van de voorstelling werden bezoekers die makkelijker in het Nederlands praatten uitdrukkelijk aangemoedigd hun vraag in het Nederlands te stellen.

 

Het standpunt van Amnesty International over euthanasie kunt u hier lezen.